Powiatowy Rzecznik Konsumentów radzi

Aktualności

Nie zawsze mamy prawo do odstąpienia od umowy i żądania zwrotu ceny towaru, jeśli rozmyśliliśmy się z zakupu.

Ostatnio coraz częściej pojawia się pytanie, czy mamy prawo oddać zakupiony, ale niechciany towar. Wyobraźmy sobie, że kupujemy w sklepie koszulę, a po powrocie do domu okazuje się, że jednak nie jest to koszula, jaką chcemy: rękawy są za długie, a według bliskich nie wyglądamy w tym kolorze korzystnie. Kupujemy dla dziecka grę, przy rozpakowywaniu prezentów okazuje się jednak, że nie tylko my wpadliśmy na taki pomysł i rozczarowane dziecko otrzymuje dwie takie same gry od Mikołaja. Zbliżają się Święta i pewnie nie wszystkie prezenty będą udane. Czy istnieje więc tzw. „prawo zwrotu”?

Jako konsumenci jesteśmy coraz lepiej wyedukowani, zaczynamy znać swoje prawa i wymagać ich respektowania. Niestety wiedza konsumentów jest często powierzchowna. W telewizyjnych i radiowych programach dla konsumentów pojawia się często informacja, że możemy oddać zakupione towary, nie rejestrowany jest jednak istotny fakt: prawo zwrotu niechcianych a niewadliwych towarów występuje w szczególnych okolicznościach i nie dotyczy zakupów dokonywanych w lokalu sklepu. Oczywiście niektórzy sprzedawcy dopuszczają możliwość zwracania zakupionych w ich lokalu towarów, jeśli konsument rozmyśli się z ich zakupu, jest to jednak wynik polityki sklepu, a nie przymusu wynikającego z przepisów prawa. Jeśli więc nie ma przymusu przyjmowania zwrotu towarów zakupionych w siedzibie sklepu, sprzedawca może uzależnić przyjęcie zwrotu od spełnienia określonych warunków, np. towar nie może być rozpakowany, nie mogą zerwane być metki, różny może być czas, w jakim należy się stawić w celu zwrócenia towaru w sklepie, pewne artykuły w ogóle nie podlegają zwrotowi, itd. Tego typu regulacje wynikają z regulaminów sklepów i warto je poznać przed dokonaniem zakupu.

Inaczej jest, gdy towary kupowane są w sklepach internetowych, od akwizytora, przez telefon, w domu, na ulicy, podczas pokazów na wycieczkach, w hotelach itp. Wtedy rzeczywiście sprzedawca ma obowiązek przyjęcia zwracanego towaru i zwrotu jego wartości, a konsumenci mają prawo wymagać tego od sprzedawcy. Prawo to wynika z ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. z 2000 r., Nr 22, poz. 271 z późn. zm.). Według przepisów ustawy, konsumenci mają prawo bez podania przyczyny odstąpić od umowy zakupu niechcianego towaru, dokonanej poza lokalem przedsiębiorstwa (na ulicy, w domu konsumenta, w hotelu itd.) lub zawieranej na odległość (poprzez Internet, telefon). Należy w ciągu dziesięciu dni od otrzymania towaru na piśmie (listem poleconym bądź osobiście) złożyć sprzedawcy oświadczenie o odstąpieniu od umowy, a następnie bezzwłocznie, najpóźniej w ciągu 14 dni, oddać zakupiony towar. Najczęstsze dwa błędy konsumentów, jakie pojawiają się podczas realizowania prawa odstąpienia od umowy, to złożenie odstąpienia od umowy nie w formie pisemnej, np. telefonicznie lub mailowo oraz zwracanie używanych rzeczy. Ustawa wyraźnie statuuje obowiązek zachowania formy pisemnej, czyli pod pismem odstępującym od umowy musi znajdować się oryginalny podpis kupującego. Zwracane rzeczy nie mogą być używane, istnieje bowiem obowiązek zwrócenia rzeczy w stanie niezmienionym. Należy zwrócić uwagę, że prawo odstąpienia nie może wiązać się z obowiązkiem zapłaty przez konsumenta kary umownej, czy odstępnego.

W niektórych przypadkach prawo odstąpienia będzie niedopuszczalne, np. w razie zakupu nagrań audialnych i wizualnych oraz programów komputerowych, jeśli zerwane zostaną folie ochronne; przy zakupie prasy, produktów, które ulegają szybkiemu zepsuciu, żywności, nieruchomości; a także przy sprzedaży z licytacji i z wykorzystaniem automatów sprzedających.

W tym miejscu należy podkreślić, że powyższe rozważania dotyczą towarów, które nie są wadliwe – nie są niezgodne z umową. Jeśli więc kupujemy towar wadliwy: niedziałające żelazko, buty z rozklejoną podeszwą itd., mamy prawo do reklamowania towaru i żądania usunięcia wady poprzez naprawę bądź wymianę. Prawo odstąpienia od umowy i zwrotu wadliwego towaru przysługuje konsumentom wtedy, gdy sprzedawca nie usunie wady, a jest ona istotna. Działają wtedy jednak inne przepisy niż w przypadku odstąpienia od umowy bez podania przyczyny: ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2002 r., Nr 141, poz. 1176 z późn. zm.) i tych dwóch różnych, choć na pozór podobnych sytuacji, nie należy mylić.

Michał Wałachowski