Powiat Pruszkowski

• - Strona Główna

• - Środowisko

• - Ochrona Przyrody

W wyniku wielowiekowego oddziaływania działalności ludzkiej przyroda na terenie powiatu pruszkowskiego została silnie przekształcona. Pomimo jednak silnego zurbanizowania tego terenu występują tu obszary o znaczących walorach przyrodniczych, część z nich została objęta różnego rodzaju formami ochrony. Są tu trzy rezerwaty przyrody, obszar chronionego krajobrazu, znaczna ilość pomników przyrody.

Do największych walorów przyrodniczych powiatu należy zaliczyć:

- Rezerwat przyrody (ornitologiczny) Stawy Raszyńskie, na terenie którego stwierdzono gniazdowanie przeszło 100 gatunków ptaków, a dodatkowe 50 gatunków pojawia się tu w okresie przelotów. Jest to także teren występowania wielu gatunków ssaków, płazów i gadów.

- Kompleks leśny Lasów Młochowskich, na terenie którego zlokalizowane są dwa rezerwaty przyrody: Młochowski Grąd i Młochowski Łęg. Występują tu liczne starodrzewia, siedliska grądu, dąbrowy, lasu mieszanego, boru i inne. Rezerwat Młochowski Łęg chroni fragment doliny Utraty z licznymi siedliskami podmokłymi.
- Lasy Sękocińskie sa fragmentem dawnej puszczy, występują tu liczne, sędziwe drzewa oraz znaczna różnorodność siedlisk. Lasy Sękocińskie stanowią fragment ponadlokalnego korytarza ekologicznego, baczącego kompleksy leśne Mazowieckiego Parku Krajobrazowego z ekosystemami Kampinowskiego Parku Narodowego.



Znaczenie dla systemu przyrodniczego Mazowsza mają również inne kompleksy leśne, występujące na terenie gmin: Michałowice, Brwinów i Nadarzyn oraz stawy: pęcickie i helenowskie. Odgrywają one niezwykle ważną rolę we wzmacnianiu lokalnego i regionalnego systemu przyrodniczego.

Naturalnym bogactwem powiatu pruszkowskiego są lasy, których powierzchnia w powiecie wynosi 2 747 ha, tj. 11,13 % ogólnej powierzchni powiatu, z czego:

- lasy Skarbu Państwa zajmują powierzchnię 2 064 ha,

- lasy nie będące własnością Skarbu Państwa zajmują 683 ha.

Rozmieszczenie lasów na terenie powiatu pruszkowskiego jest nierównomierne, tereny zalesione znajdują się w większości w jego południowo-wschodniej części. Na 1 mieszkańca przypada ok. 0,02 ha lasu.



Ważnym elementem szaty roślinnej na terenach ubogich w lasy są zadrzewienia i zakrzewienia śródpolne, przydrożne, drzewa i rosnące na placach, skwerach i przy ulicach oraz zadrzewienia występujące na terenach prywatnych nieruchomości. Pieczę prawną nad utrzymaniem tej roślinności sprawują gminy.

W granicach powiatu pruszkowskiego rośnie wiele drzew pojedynczych będących pomnikami przyrody oraz 10 zabytkowych alei drzew w wieku 70-140 lat głównie obsadzonych lipą drobnolistną Do najciekawszych okazów należą::

- lipa drobnolistna o obwodzie pnia na wysokości 1,3 m od ziemi – 726 cm znajdująca się w Pęcicach,
- dąb szypułkowy o obwodzie pnia 642 cm, a wysokości 25 m rosnący obok Gajówki Chojak,
- lipa drobnolistna o pięknym pokroju, o obwodzie pnia 533 cm i wysokości 29 m rosnąca we wsi Owczarnia – Willa Kazimierówka,
- rzadko występujący w Polsce (introdukowany) miłorząb dwuklapkowy - o obwodzie pnia 211 cm, wysokości 15 m rosnący przy ulicy Rynek w Brwinowie,
- "Aleja Zosiańskie" z 43 lipami w Otrębusach,
- szpaler 18 buków o obwodach 157-264 cm rosnących na terenie Zespołu Szkól Agroekonomicznych w Brwinowie,
- 32 modrzewie o obwodach 120-237 cm rosnące na terenie Leśnictwa Młochów.



Jednymi z najcenniejszych obiektów parkowych na terenie powiatu są:

- Zespół pałacowo - parkowy w Pęcicach, zlokalizowany jest w dolinie rzeki Utraty. Pałac został zbudowany w latach 1808-1809 na podstawie projektu architekta Fryderyka Alberta Lessela. Najdłużej właścicielami Pęcic była rodzina Sapiehów, a następnie Marylskich. Budynek jest murowany; został uszkodzony w czasie I wojny światowej - odbudowany przez ówczesnego właściciela, a następnie znowu zniszczony w 1944 roku. W 1950 r. został ponownie odbudowany. Park pałacowy, zaprojektowany przez ogrodnika Jana Chrystiana Schucha, został założony na 24 ha. Znajduje się w nim wiele cennych okazów drzew, a między innymi: 250 - letnie wiązy szypułkowe oraz lipa drobnolistna o obwodzie 7 m. oceniana na 400 lat i należąca do najstarszych okazów tego gatunku na Mazowszu. Teren parku łączy się z 50 hektarowym obszarem stawów, na którym gnieździ się wiele gatunków ptactwa wodnego.

- Zespół pałacowo - parkowy w Helenowie. Znajduje się murowany pałac, który został zbudowany w 1807 r. według projektu architekta Jakuba Kulickiego, a następnie w latach 1858 - 60 rozbudowany przez architekta Henryka Markowskiego. W parku znajdują się liczne rzeźby, a wśród nich obelisk poświęcony pamięci poległych w czasie I wojny światowej. W bogatym drzewostanie parku znajdują się okazy zaliczone do zabytków przyrody: 14 dębów szypułkowych, 2 białe topole oraz jesion wyniosły.

- Park Potulickich w Pruszkowie został założony w II połowie XIX wieku wg projektu Karola Sparmana z Saksonii. Przy komponowaniu parku wykorzystano jako główny motyw istniejące stawy. W południowo-zachodniej części parku znajduje się klasycystyczny pałac z XIX wieku, do roku 1945 własność rodziny Potulickich, obecnie siedziba Urzędu Stanu Cywilnego. W parku znajduje się również zabytkowy budynek wozowni, w którym obecnie mieści się Muzeum Starożytnego Hutnictwa Mazowieckiego.



- Zespół budynków należących do rodziny Hoserów wybudowano w dzielnicy Pruszkowa, na Żbikowie na zlecenie profesora Hosera (1857-1939), człowieka bardzo zasłużonego dla rozwoju ogrodnictwa w Polsce – założyciela Wydziału Ogrodniczego w SGGW w Warszawie. Prowadzono tu przez II Wojną Światową wzorcowe gospodarstwo szkółkarskie i nasienne działające pod szyldem „Bracia Hoser”. Znajduje się tu też zabytkowa neogotycka willa z 1898 roku otoczona unikatowym w skali kraju parkiem-arboretum.



Zasoby przyrodnicze omawianego terenu podlegają wielorakim zagrożeniom, najważniejsze z nich, wspólne dla całego powiatu to:

- szybki proces urbanizacji tego terenu spowodowany przekształcaniem terenów rolnych i innych w obszary zabudowy mieszkaniowej, dzieleniem siedlisk i zabudowywanie coraz mniejszych działek itp. Wraz ze wzrostem zabudowy mieszkaniowej wzrasta również ilość infrastruktury towarzyszącej, wzrost ten stwarza także konieczność rozbudowy infrastruktury technicznej (drogi, wodociągi i kanalizacja, telefony itp., sieć handlowo - usługowa),

- niski priorytet ochrony przyrody ożywionej w odniesieniu do innych zadań, wynikający w znacznej mierze z niskiej świadomości ekologicznej społeczeństwa (np. mieszkańcy częściej domagają się rozbudowy infrastruktury niż zapewnienia właściwej ochrony obszarów przyrodniczo cennych),

- wpływ niewłaściwego postępowania właścicieli działek (niszczenie roślinności wysokiej, pozyskiwanie warstwy próchniczej), nielegalne lub niewłaściwe zabudowywanie działek; ale także wpływ działalności gospodarczej i in.,

- obawa części mieszkańców i władz przed obejmowaniem ochroną przyrody nowych obszarów, co ograniczałoby możliwość rozwoju i zagospodarowania gospodarczego na tych terenach.